Spór o użyteczność teorii inteligentnego projektu dla nauki

http://www.nauka-a-religia.uz.zgora.pl/index.php/nowosci/15-przedruki/806-pr-art-124

Zgodnie z teorią inteligentnego projektu pewne zjawiska biologiczne i kosmiczne zostały zaprojektowane przez istotę inteligentną, która równie dobrze może być naturalna, jak nadnaturalna. Projekt ten ma być wykrywalny naukowo w zasadniczo podobny sposób jak w przypadku skutków celowej działalności człowieka. Krytycy wysuwają jednak zarzut, że o nienaukowym charakterze tej teorii świadczy fakt, iż nie jest ona użyteczna dla nauki, gdyż nie inspiruje nowych badań naukowych, hamując postęp nauki. Twierdzi się, że teoria ta może w łatwy sposób wyjaśnić dowolne zjawisko, odwołując się do kategorii „inteligentnego projektu”, przy czym słowo „wyjaśnienie” ma w tym wypadku wydźwięk ironiczny. Wskazuje się też, że zwolennicy teorii inteligentnego projektu nie publikują wyników badań w renomowanych czasopismach naukowych. Na zarzut ten można jednak sformułować odpowiedzi dwojakiego rodzaju: o charakterze metodologicznym i socjologicznym. Zgodnie z pierwszą odpowiedzią nauka nie polega wyłącznie na inspirowaniu nowych badań, lecz także na oferowaniu nowego spojrzenia na znane fakty, a wniosek o projekcie może być wyciągnięty i uzasadniony niezależnie od tego, czy pozwoli to na zdobycie wiedzy o jego twórcy lub metodzie wykonania. W myśl drugiej odpowiedzi rozwijanie nowatorskich teorii jest w wielkim stopniu utrudnione przez opór obrońców ortodoksyjnych teorii, a także przyjętego rozumienia nauki, którzy zasadniczo nie okazują tolerancji rewolucyjnym ideom. Duże znaczenie mają przy tym takie mechanizmy jak procedura recenzji artykułów czy system finansowania projektów badawczych, które kontrolowane są przez obrońców status quo. Szanse na otrzymanie grantów, które mogłyby ułatwić i przyspieszyć rozwinięcie nowej, godzącej w status quo teorii, oraz na publikację zainspirowaną tą teorią artykułów w uznanych czasopismach naukowych są znikome, a zmiana takiej sytuacji wymaga zmiany układu preferencji w świecie nauki.

Dariusz Sagan

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s